1.
Na miasto mo\u017cna spojrze\u0107 z dw\u00f3ch perspektyw – z perspektywy ptaka (z g\u00f3ry) i z perspektywy \u017caby (z do\u0142u). Gdyby przygl\u0105damy si\u0119 miastu z tej pierwszej, widzimy najbardziej spektakularne budowle. Przyk\u0142adowo: w Katowicach widzieliby\u015bmy Spodek, budynek NOSPRu, Muzeum \u015al\u0105skie czy Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kongresowe. Taka perspektywa zapiera dech w piersiach. Przywo\u0142ane tu obiekty dominuj\u0105 nad miastem. Budz\u0105 podziw i zachwyt. Miasto widziane z tej perspektyw wygl\u0105da, co tu du\u017co kry\u0107, monumentalnie: ka\u017cdy z nas wie, jakie wra\u017cenie robi\u0105 na nas zdj\u0119cia robione z drona przywo\u0142anych obiekt\u00f3w. Budz\u0105 nast\u0119puj\u0105ce my\u015bli: chce do tego miasta pojecha\u0107. Musz\u0119 te cuda architektury zobaczy\u0107.
Ale czy to jest perspektywa, kt\u00f3ra oddaje nam prawd\u0119 o mie\u015bcie, mie\u015bcie, kt\u00f3re – jak przecie\u017c wci\u0105\u017c powtarzamy, bo nauczyli\u015bmy si\u0119 ju\u017c tego od du\u0144skiego urbanisty Jan Ghela – mam by\u0107 dla ludzi? By, jak s\u0105dz\u0119, oceni\u0107 jako\u015b\u0107 \u017cycia w mie\u015bcie, nale\u017cy porzuci\u0107 t\u0119 kusz\u0105c\u0105 perspektyw\u0119 ptaka. I trzeba przyj\u0105\u0107 – co tu du\u017co kry\u0107 – ma\u0142o spektakularn\u0105 perspektyw\u0119 \u017caby. Trzeba zobaczy\u0107, ba, do\u015bwiadczy\u0107 miasta z perspektyw oddolnej, gdzie nie b\u0119dzie widok\u00f3w zapieraj\u0105cych dech w piersi budynk\u00f3w. Nie zobaczymy tak dok\u0142adnie tych rozwi\u0105za\u0144 urbanist\u00f3w\/architekt\u00f3w, kt\u00f3rych celem (szkoda, \u017ce czasami jedynym), jest wprawienie nas w zachwyt i podziw. Przyjmuj\u0105c perspektyw\u0119 \u017caby, do\u015bwiadczasz miasta w jego codziennym \u017cyciu, jego ca\u0142odobowym p\u0119dzie, jego otwarto\u015bci na Ciebie, jako mieszka\u0144ca, jego u\u017cyteczno\u015bci, kt\u00f3ra ma sprawia\u0107, \u017ce Tobie, jako podmiotowi miejskiej urbanistyki i miejskiej polityki w\u0142adz miasta, \u017cyje si\u0119 po prostu dobrze i komfortowo.
2.
Czeg\u00f3\u017c wi\u0119c do\u015bwiadczamy, przyjmuj\u0105 perspektyw\u0119 \u017caby? Ot\u00f3\u017c przyjmuj\u0105c t\u0119 oddoln\u0105 perspektyw\u0119 przekonujemy si\u0119 po kilku godzinach, czy \u201eu\u017cywane miasto\u201d, jest krojone na ludzk\u0105 skal\u0119. A wi\u0119c wychodz\u0105c z domu, przekonujemy si\u0119, czy chodniki s\u0105 r\u00f3wno po\u0142o\u017cone. Jad\u0105c do pracy przekonujemy si\u0119, czy transport publiczny jest przyjazny: tu w gr\u0119 wchodzi nie tylko punktualno\u015b\u0107 autobusu czy tramwaju, ale tak\u017ce, czy przystanki s\u0105 dobrze zlokalizowane, czy jako\u015b\u0107 transportu jest komfortowa – zim\u0105 jest w autobusie ciep\u0142o, a latem dzia\u0142a klimatyzacja. Gdy po pracy z dzieckiem wybieramy si\u0119 na spacer, chcemy nie tylko mie\u0107 w pobli\u017cu plac zabaw, ale tak\u017ce tereny zielone. Gdy chcemy zrobi\u0107 zakupy, powinni\u015bmy mie\u0107 pod r\u0119k\u0105 sklep, kt\u00f3ry oferuje podstawowe produkty. Albo, gdy wieczorem zechce nam si\u0119 spotka\u0107 innych\/obcych ludzi, powinni\u015bmy wiedzie\u0107, \u017ce istniej\u0105 miejsca – kawiarnie czy restauracje – w kt\u00f3rych spotkamy naszych s\u0105siad\u00f3w, by m\u00f3c z nimi podyskutowa\u0107 o sprawach boskich i ludzkich.Patrz\u0105c na miasto z tej w\u0142a\u015bnie perspektywy, dopiero mo\u017cesz odpowiedzialnie powiedzie\u0107, czy \u017cyjesz w przyjaznym mie\u015bcie, czy te\u017c miasto jest krojone pod \u201echwilowych ogl\u0105daczy\u201d, kt\u00f3rzy nawiedzaj\u0105 miasto, by zobaczy\u0107 jeden czy drugi budynek, a potem szybko si\u0119 pakuj\u0105 i wracaj\u0105 do domu.
Zgoda: perspektywa \u017caby nie jest spektakularna. Ale jest u\u017cyteczna. Jest kryterium, kt\u00f3re – ostatecznie – stosujemy, gdy decydujemy si\u0119, gdzie chcemy zamieszka\u0107. Za\u0142o\u017cy\u0107 firm. Perspektywa \u017caby to punkt widzenia codziennych u\u017cytkownik\u00f3w miasta, kt\u00f3rzy maj\u0105 nie tylko prawo do miasta, ale maj\u0105 prawo do miasta przyjaznego. Powiem otwarcie: nie ufam miastu, kt\u00f3re che\u0142pi si\u0119 jedynie spektakularnym muzeum czy filharmoni\u0105. Je\u015bli s\u0105 publiczne pieni\u0105dze, to nie jest problem wybudowa\u0107 taki jeden czy drugi obiekt. W Polsce jest do\u015b\u0107 zdolnych architekt\u00f3w, kt\u00f3rych prace budz\u0105 powszechny – nie tylko lokalny – zachwyt. Poka\u017ccie mi jednak w Polsce miasto, kt\u00f3re budowa\u0142oby sw\u00f3j wizerunek nie przez pryzmat tej \u201earchitektury spektaklu\u201d, ale przez pryzmat codziennej u\u017cyteczno\u015bci. Czy nie chcieliby\u015bcie, aby \u015bl\u0105skie miasta by\u0142y znane w Polsce i Europie z tego, \u017ce mamy najlepszy zintegrowany transport publiczny? Szczeg\u00f3lnie teraz, kiedy ju\u017c mamy ustaw\u0119, kt\u00f3ra stwarza warunki do tworzenia metropolii Silesia? Czy\u017c nie by\u0142oby wspaniale, gdyby Katowice chwali\u0142y si\u0119 nie tylko tym, \u017ce jest tu NOSPR, ale \u017ce Bogucice, dzielnica s\u0105siaduj\u0105ca z Muzeum \u015al\u0105skim, staje si\u0119 przestrzeni\u0105 nie tylko infrastrukturalnej, ale tak\u017ce spo\u0142ecznej rewitalizacji?
3.
Oczywi\u015bcie m\u00f3g\u0142bym jeszcze tak d\u0142ugo stawia\u0107 retoryczne pytania. Nie o to idzie. Chodzi mi o to, by przyj\u0105\u0107 punkt widzenia \u017caby. Perspektyw\u0119, kt\u00f3ra sprawia, \u017ce w centrum tego wa\u017cnego i spektakularnego procesu, kt\u00f3remu b\u0119dzie si\u0119 przygl\u0105da\u0107 ca\u0142a Polska, b\u0119dzie cz\u0142owiek. B\u0119d\u0105 ludzie – mieszka\u0144cy metropolii. Bo, jak s\u0105dz\u0119, tylko ten prezydent miasta, kt\u00f3ry potrafi widzie\u0107 i tworzy\u0107 miasto z perspektywy \u017caby, b\u0119dzie tak\u017ce potrafi\u0142 tworzy\u0107 miasto, kt\u00f3re b\u0119dzie spektakularne r\u00f3wnie\u017c z lotu ptaka.
Dlaczego? Ot\u00f3\u017c nic nowego pod s\u0142o\u0144cem: tylko ten w\u0142odarz, kt\u00f3ry jest wiernych w ma\u0142ych rzeczach (dogl\u0105da po\u0142o\u017cenie chodnika czy budowy wiat przystankowych), b\u0119dzie wierny tak\u017ce w rzeczach wielkich (budowa runku miejskiego czy centrum kongresowego). Nie ufajmy wi\u0119c tym, kt\u00f3rzy nas przekonuj\u0105, \u017ce perspektywa ptaka jest wa\u017cniejsza ni\u017c perspektywa \u017caby.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1.Na miasto mo\u017cna spojrze\u0107 z dw\u00f3ch perspektyw – z perspektywy ptaka (z g\u00f3ry) i z perspektywy \u017caby (z do\u0142u). Gdyby przygl\u0105damy si\u0119 miastu z tej pierwszej, widzimy najbardziej spektakularne budowle. Przyk\u0142adowo: w Katowicach widzieliby\u015bmy Spodek, budynek NOSPRu, Muzeum \u015al\u0105skie czy Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kongresowe. Taka perspektywa zapiera dech w piersiach. Przywo\u0142ane tu obiekty dominuj\u0105 nad miastem. Budz\u0105 podziw i zachwyt. Miasto widziane z tej perspektyw wygl\u0105da, co tu du\u017co kry\u0107, monumentalnie: ka\u017cdy z nas wie, jakie wra\u017cenie robi\u0105 na nas zdj\u0119cia robione z drona przywo\u0142anych obiekt\u00f3w. Budz\u0105 nast\u0119puj\u0105ce my\u015bli: chce do tego miasta pojecha\u0107. Musz\u0119 te cuda architektury zobaczy\u0107.Ale czy to\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-73","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-blog"],"blocksy_meta":{"styles_descriptor":{"styles":{"desktop":"","tablet":"","mobile":""},"google_fonts":[],"version":5}},"featured_image_urls":{"full":"","thumbnail":"","medium":"","medium_large":"","large":"","1536x1536":"","2048x2048":""},"post_excerpt_stackable":"
1.Na miasto mo\u017cna spojrze\u0107 z dw\u00f3ch perspektyw – z perspektywy ptaka (z g\u00f3ry) i z perspektywy \u017caby (z do\u0142u). Gdyby przygl\u0105damy si\u0119 miastu z tej pierwszej, widzimy najbardziej spektakularne budowle. Przyk\u0142adowo: w Katowicach widzieliby\u015bmy Spodek, budynek NOSPRu, Muzeum \u015al\u0105skie czy Mi\u0119dzynarodowe Centrum Kongresowe. Taka perspektywa zapiera dech w piersiach. Przywo\u0142ane tu obiekty dominuj\u0105 nad miastem. Budz\u0105 podziw i zachwyt. Miasto widziane z tej perspektyw wygl\u0105da, co tu du\u017co kry\u0107, monumentalnie: ka\u017cdy z nas wie, jakie wra\u017cenie robi\u0105 na nas zdj\u0119cia robione z drona przywo\u0142anych obiekt\u00f3w. Budz\u0105 nast\u0119puj\u0105ce my\u015bli: chce do tego miasta pojecha\u0107. Musz\u0119 te cuda architektury zobaczy\u0107.Ale czy to…<\/p>\n","category_list":"Blog<\/a>","author_info":{"name":"Jaros\u0142aw Makowski","url":"http:\/\/jaroslawmakowski.pl\/?author=2"},"comments_num":"0 comments","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/jaroslawmakowski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/jaroslawmakowski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/jaroslawmakowski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/jaroslawmakowski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/jaroslawmakowski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/jaroslawmakowski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74,"href":"http:\/\/jaroslawmakowski.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73\/revisions\/74"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/jaroslawmakowski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/jaroslawmakowski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/jaroslawmakowski.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}